Sunday, January 22, 2012

Saul Leiter: The Quiet Iconoclast

სოლ ლეიტერი: წყნარი მეამბოხე






“I spent a great deal of my life being ignored." 


"სიცოცხლის უმეტესი ნაწილი სრულიად იგნორირებულმა გავატარე." 




















თქვენ ფერად ფოტოებს ხშირად ნახატებს ადარებენ. ხომ არ მოგბეზრდათ ამის მოსმენა, მიუხედავად იმისა, რომ ეს სიმართლეა?

არა, არ მომბეზრდა. ვთვლი, რომ ეს კომლიმპენტია.

თქვენ ასევე გაკავშირებენ ნიუ იორკის ფოტოგრაფიის სკოლასთან, მაგრამ, მგონი,  თქვენ თავი არასოდეს ჩაგითვლიათ, რომელიმე სკოლის ან მოძრაობის ნაწილად.

დიახ, არასოდეს.

თქვენ ასოცირდებით ნიუ იორკის სკოლის რომელიმე წარმომადგენელთან?

აღტაცებული ვიყავი ლუის ფაურერის ნაშრომებით, ვთვლიდი რომ შემოქმედება უჩვეულო იყო. მისი ნამუშევრებეი პოეტური და განსხვავებულია, რაც ჩემთვის ძალიან ახლობელი იყო. ძალიან ვაფასებ რობერტ ფრანკს. ის დიდი ფოტოგრაფია.  ყველა მისი სურათი პოეტური და ლამაზია, მეტი რა ვთქვა. ერთ დღეს, რობერტ ფრანკმა მთხოვა, მოდის გადაღებაში დავხმარებოდი ლუის ფაურერს. 1950 წელი იქნებოდა. მივედი სტუდიაში, მაგრამ იქ სრული სიგიჟე იყო და იკან გამოვბრუნდი. ლუისი ძალიან გაბრაზდა, რომ მივატოვე და წლები არ მელაპარაკებოდა. მე ვიცნობდი დიანა არბუსს. ის ჩემს მიპირდაპირე მხარეს ცხოვრობდა, მინდა აღვნიშნო, ის ფაქტი, რომ მე მისი ბიოგრაფიიდან შევიტყვე, რომ ერთხელ მას სარეცხთან დაკავშირებით დავხმარებივარ. მართლა ასე მოხდა? დარწმუნებით ვერ ვიტყვი.

როგორი გამოხმაურება ჰქონდა მათგან თქვენ ნამუშევრებს?

ძლიან ცოტა ადამიანმა იცოდა მათ შესახებ. ჩემი მეგობარი ბობ ვივერი - არაჩვეულებრივი მხატვარი და ილუსტრატორი, ბარბარა, დოტი და ბობი მოდიოდნენ ხოლმე დრო დ ადრო ჩემთან  სლაიდ შოუების სანახავად.

მესმის, რომ მხატვარი რიჩარდ ჰოუზეტ დარტსი   და ფოტოგრაფი ანრი კარტიე-ბრესონი იყვნენ თქვენი შთაგონება, მაგრამ როგორი იყო მათი ნამუშევრების გავლენა თქვენს ხელოვნებაზე?

ჩემი მეგობრების უმრავლესობა მხატვრები იყვნენ, ფოტოგრაფებს, კი ძალიან ცოტას ვიცნობდი, ესენი იყვნენ რეი და დაიან უითლინი. ვშიშობ, ისინი ნაკლებად არიან ცნობილნი დღეს. რიჩარდ ჰოუზეტ დარტსი იყო ჩემი მეგობარი. მე მომწონდა მისი ნამუშევრები, ამგრამ ეს სულ სხვა სფერო იყო. მის შემოქმედებაში იყო პიქტორიალიზმის ელემენტები. მას მოსწონდა გადიდება, გაუფერულება და მსგავსი მანიპულაციები.მე არ ვთვლი, რომ ვინმემ ჩემზე გავლენა მოახდინა, მირჩევნია სხვას მივანდო ამის განსაზღვრა. მე აღტაცებული ვიყავი უამრავი ფოტოგრაფით, მაგრამ საბოლოოდ ჩემი საკუთარი შეხედულებებით მივიწევდი წინ.



თქვენმა ოჯახმა და აღზრდამ იქონია თქვენზე გავლენა, რომ მხატვარი გამხდარიყავით?

დედაჩემი ფიქრობდა, რომ მე რაბინი გავხდებოდი. „თუნცა ვინ იცის?“ - ამბობდა ხოლმე ის. მამაჩემი თვლიდა, რომ ფოტოგრაფია არ შემდგარი ადამიანების საქმე იყო. ჩემი ოჯახი ძალიან უკმაყოფილო იყო ჩემი არჩევნით და ამას ძალიან განიცდიდნენ. ეს ის ნამდვილად არ იყო, რაც მათ ჩემთვის უნდოდათ, მაგრამ ახლა ნამდვილად არ მაქვს სურვილი ამას წვრილმანებში ჩავუღრმავდე.

ფოტოგრაფიის დაწყების შემდეგ, ხატვას ისევ აგრძელებდით?

დიახ და დღემდე ასეა. მე სოლ ლეიტერის ყველაზე დიდი კოლექცია მაქვს მსოფლიოში, რამდენიმე ათასი ნამუშევარი. ბევრ მათგანზე ისევ საჭიროა მუშაობა. კიდევ ათი წელი დამჭირდება, ალბათ, მათ დასასრულებლად. (იცინის)

რა  იყო ყველაზე დიდი სირთულე საკუთარი სტილის ჩამოყალიბებისას?

ეს არ იყო სირთულე, სტილი, თუკი ასეთი მაქვს, ეს იყო ფოტოგრაფიაში მუშაობის შედეგი. სირთულეებში არ ჩავძირულვარ.

მრავალი წლის მანძილზე, თქვენ მოდას იღებდით  ისეთი ჟურნალებისთვის, როგორებიცაა Esquire და Harper’s Bazaar. მოგწონდათ ამ ჟანრში მუშაობა?

ხანადახან ძალიან, ზოგჯერ, კი იმდენად არა. ვთვლი, რომ მოდის ფოტოგრაფირებას მნიშვნელოვანი ადგილი უჭირავს ფოტოგრაფიის ისტორიაში. ის ჩემი შემოსავლის წყარო იყო - მე უნდა გადამეხადა ელექტრო ენერგიის გადასახადი, ბინის ქირა და საკვებისთვისაც მჭირდებოდა ფული.

შეძელით თქვენი ხედვა მოდის ფოტოგრაფიაშიც გამოგევლინათ?

ვფიქრობ, რომ კი.  ჩემთვის კავშირი ჩემი მოდის ფოტოგრაფიასა და პირად ნამუშევრებს შორის აშკარაა.

მეორეს მხრივ, თქვენმა მოდის ფოტოგრაფიამ თუ მოახდინა გავლენა პირად ნამუშევრებზე?

საოცარია, მაგრამ კი. მოდის ფოტოგრაფია ხშირად მაძლევდა იდეებს პირადი სამუშაოსთვის. ხან მივყვებოდი ამ იდეებს , ხან, კი არა.





რატომ გადაწყვიტეთ ქუჩის ფოტოგრაფია ფერადად გადაგეღოთ და არა შავ-თეთრად, როგორც ამას  ფოტოგრაფთა უდიდესი ნაწილი აკეთებს?

იმას არასოდეს შევუფერხებივარ, რომ ამას სხვებისგან განსხვავებულად ვაკეთებდი.


ფერი თქვენი ესთეტიკის მთავარი ნაწილია, იმდენადაც, კი, რომ მგონია, რომ სხვა ელემენტებს ჩრდილავს, თუნდაც ადამიანებს. თქვენ ფოტოებზე ისინი ხშირად ჩამოჭრილი დანაწევრებული და ერთმანეთისგან იზოლირებულები არიან. თქვენთვის ურბანული გარემო, რაღაც ფორმით, გაუცხოებული, იზოლირებული ორგანიზმი ხომ არ არის?

არასოდეს ჩამითვლია ურბანული გარემო იზოლირებულად. მსგავსი მსჯელობები სხვისთვის დამითმია. სრულიად შესაძლებელია, რომ ჩემი შემოქმედება არის სილამაზის ძიება ყველაზე პროზაულ და ორდინალურ ადგილებში. აუცილებელი არ არის , რომ სადღაც შორეულ ოცნების ქვეყანაში იყო, იმისთვის , რომ სილამაზე იპოვო. ვხედავ, რომ სილამაზის ძიება დიდად პოპულარული არ არის დღეს. აგონია, სიღარიბე, უბედურება - მხოლოდ ეს გახდა  ყურადღების ღირსი.

თქვენი ფოტოები ჰარმონიულიც არის და დისონანსურიც. ამას აცნობიერებდით, როცა ღილაკს აჭერდით, თუ ეს უფრო ინსტიქტური და ინტუიციური პასუხია ქალაქის ვიზუალურ სტიმულზე?

არასოდეს ჩამითვლია, რომ ჩემი ფოტოები დისონანსურია.

მართალი ვიქნები თუ ვიტყვი, რომ თქვენ უფრო მეტად ნიუ იორკის მაცხოვრებელთა ხასიათი გაინტერესებთ, ვიდრე მისი არქიტექტურა?

მე არ ვიღებ ადამიანებს, როგორც ნიუ იორკის ურბანული ცხოვრების მაგალითებს. მე არ მაქვს ფილოსოფია. მე მაქვს კამერა. მე ვიხედები მასში და ვიღებ ფოტოებს. ჩემი სურათები იმის მხოლოდ მცირე ნაწილია, რასაც ვხედავ და ვთვლი, რომ შეიძლება გადაღებულ იქნეს. ეს უსაზღვრო შესაძლებლობების ფრაგმენტებია.

როგორ დაახასიათებთ თქვენი ფერადი ნამუშევრების ემოციურ ტონს?

უნდა ვაღიარო, რომ ჩემი ფერადი ნამუშევრების ემოციურ ტონზე ფიქრისათვის, ხუთი წამიც,  კი არასოდეს დამითმია. თუმცა, მესმის, რომ ადამიანები ამას სხვადასხვანაირად აღიქვამენ.

ბევრ თქვენ სურათს აქვს შეკუმშული სივრცითი პერსპექტივა. ეს იმიტომ, რომ ტელეფოტო ლინზას იყენებთ?

სხვადასხვა დროს სხვადასხვა ლინზა მომწონდა. მიყვარს ტელეფოტო და ასევე  50 მმ. ლინზა. ერთი პერიოდი 150 მმ. ლინზა მქონდა  და ძალიან  მომწონდა. მომწონდა , რასაც ვაკეთებდი, ბევრს ვექსპერიმენტობდი. ხანდახან ერთი რომელიმე ლინზით მიმუშავია, მაგრამ მინდოდა სულ სხვა მქონოდა. მგონი, პიკასომ ერთხელ თქვა, რომ ხატვისას უნდოდა მწვანე ფერი გამოეყენებინა, მაგრამ რადგან არ ქონდა წითელი  გამოიყენა. სრულყოფილება არ არის ის, რაც მე მიყვარს.  (იცინის) ცოტაოდენი არეულობა სასურველი ინგრედიენტია.

 
სიბრტყის ეფექტი თქვენს ნამუშევრებს კინემატოგრაფიულ შეგრძნებას მატებს, ეს თქვენ შეგნებულად გქონდათ ჩაფიქრებული?

მე არაფერს ვგეგმავ. როგორც წესი, მირჩევნია ვნახო. თუ გავლენაზე ვისაუბრებთ, ეს ნამდვილად იქნება იტალიური გამომცემლობის მიერ გამოქვეყნებული წიგნების კოლექცია ძველი, ცნობილი ფილმების კადრებზე. ვფიქრობ, რომ ამ წიგნებმა გარკვეული გავლენა მოახდინეს ჩემ ფოტოგრაფიაზე. მე უფრო ასეთი რამეები მხიბლავდა, ვიდრე სხვა ფოტოგრაფების  ნამუშევრები.

საინტერესოა, რომ თქვენ ხშირად იყენებთ ვადაგასულ ფერად ფირებს არაპროგნოზირებადი ეფექტების მისაღებად.  ციფრული ხანის დადგომით,  მგონი, მთელი ეს სპონტანურობა და მოულოდნელობა ფოტოგრაფიიდან გაქრა. რას იტყვით ამაზე?

არ მინდა დავაკნინო დღევანდელი ფოტოგრაფიული სამუშაო. საკმაოდ ხშირად ვხედავ ისეთ რამეს, რაც მომწონს და აღტაცებას იწვევს. ჩემი თაობის ბევრი წარმომადგენელი თვლის, რომ წარსული უკეთესი იყო, ვიდრე ახლანდელია. მე ამაში დარწმუნებული არ ვარ. არ მინდა ერთ-ერთი ისეთი ადამიანი ვიყო, ვინც თვლის,  რომ სამყაროს აღსასრული მოახლოვდა.

თქვენი ფოტოების უმრავლესობა ვერტილალური ფორმატისაა. შეიძლება დავასკვნათ, რომ ეს თქვენი საყვარელი პერსპექტივაა? არის ამაში სხვა ხიბლი, როცა დამთვალიერებლის თვალი ვერტიკალურად გადაადგილდება ფოტოზე და არა ჰორიზონტალურად?

უბრალოდ მისტერ ვერტიკალი (Mr. Vertical) დამიძახეთ.

ვერტიკალურ გამოსახულებას თავისი სიმსუბუქე აქვს, ჰორიზონტალურისაგან განსხვავებით, რომელსაც ვიზუალური თვალსაზრისით თავისი სიმძიმე აქვს. ვერტიკალური ფორმატი, რომელიც სიბრტყის ეფექტთან არის კომბინირებული იაპონური, ფერწერის გამოძახილი ხომ არ არის, სულ მცირე , სულიერად მაინც? ეს კიდევ ერთი შთაგონება ხომ არ იყო?

არ ვიცი, ეს რამდენად  იყო გავლენა, მაგრამ მე მაქვს იაპონური ნამუშევრების კოლექცია, რომელიც ლონდონში, დილერთან შევიძინე. ასევე მაქვს წიგნების კოლექცია იაპონურ ხელოვნებაზე. მიყვარს იაპონური ხელოვნების მთელი სამყარო. მიყვარს ოგატა კორინის  და ტავარაია სოტაცუს ხელოვნება.

 არსებობს რაიმე ფილოსოფია ან შეხედულება, რომელსაც მიმართავთ თქვენს ნამუშევრებში?

არ მიცდია მიმემართა რაიმე სახის ფილოსოფიისთვის, რადგან მე  არ ვარ ფილოსოფოსი, მე ფოტოგრაფი ვარ. სულ ეს არის.

ვიცი, რომ დიდი ხნის მანძილზე, თქვენი ფოტოგრაფია საზოგადოებისთვის უცნობი იყო. რატომ?

რაღაც პერიოდი შევეცადე ადამიანები ჩემი ნამუშევრებით დამეინტერესებინა, მაგრამ ამაოდ. ხანდახან მე ვთავაზობდი ვიღაცას ჩემი ნეგატივის ანაბეჭდს და მას წაღება ავიწყდებოდა. რამდენჯერმე მიმიწვიეს, რომ ჩემი ნამუშევრები მეჩვენებინა, მაგრამ მე არასოდეს გამიხსნია ის წერილები, რომლებიც თუკი უკან მოვიხედავდი, ვთვლიდი, რომ არც ისე კარგი წინსვლა იქნებოდა კარიერაში.

საბოლოოდ, რამ შთაგაგონათ, რომ ისინი სხვებისთვის გაგეზიარებინათ?

მარტინ ჰარისონი(ხელოვნების ისტორიკოსი, მწერალი და “Early Color”-ს ფოტო რედაქტორი) აღტაცებული იყო მათით. ერთ დღეს მან თავისთან დამიბარა. მან ილფორდით გადამიხადა რამდენიმე ჩემს ნამუშევარში. ის ხანგრძლივი პერიოდის მანძილზე ცდილობდა, რომ ადამიანები ჩემი შემოქმედებით დაეენტერესებინა. ჩვენ დავმეგობრდით. მე მასთან ვალში ვარ. შემდეგ ჯეინ ლივინგსტონმა, წიგნში “New York School” შეიტანა ჩემი სახელი. შემდეგ, კი ჰოვარდ გრინბერგის გალერეაში შევიჭერი.მოგვიანებით, მარტინმა დაარწმუნა „სტეიდლი“ (Steidl) რომ გამოექვეყნებინა ჩემი ადრეული ფერადი ნამუშევრების წიგნი, რომელიც ვთვლი, რომ კარგად მიიღო საზოგადაებამ. მარტინი მალე მუშაობას იწყებს ჩემი შავ-თეთრი ფოტოების წიგნზე.


თვლით, რომ ფერი უფრო ახლობელი იყო თქვენთვის,  ვიდრე შავ-თეთრი?

დღეს ადამიანები მე უფრო მეტად ჩემი ფერადი ნამუშევრებისთვის მიცნობენ, ვიდრე შავ-თეთრისთვის. მესმის, რომ ბევრი ფერადს ამჯობინებს, მაგრამ როცა შავ-თეთრი ფოტოების წიგნი გამოვა, ვნახოთ. ფერად ფოტოგრაფიაში სხვა ემოციაა. მაგრამ ვერ ვიტყვი, რომ ჩემი შავ-თეთრი ფოტოები მათზე ნაკლებია. მოგვიწევს დაველოდოთ და ვნახოთ. ჯერ მეც არ ვიცი ჩემი საკუთარი ნამუშევრები.

ისევ იღებთ ფოტოებს?

კი, ზოგჯერ ფერადს, მაგრამ ძირითადად შავ-თეთრს. მე პატარა ციფრულ აპარატებს ვიყენებ, რადგან მოხუცი და სუსტი ვარ. (იცინის)

გრძნობთ, რომ კიდევ არის რამე ახალი, რაც გინდათ გააკეთოდ?

არა, მე ამოწურული და დასრულებული ვარ, მაგრამ გადაღებას მაინც ვაგრძელებ.(იცინის) მე ისევ ვაკეთებ ყველაფერს, რასაც აქამდე ვაკეთებდი ამა თუ იმ ფორმით.

უფრო გაადვილდა თუ გართულდა თქვენთვის დამაჯერებელი გამოსახულებების შექმნა?

ეს ძალიან ადვილია. მე არ დამვიწყებია, როგორ უნდა გადავიღო სურათი.

როგორ შეეგუეთ ახლად შეძენილ პოპულარობას?

მე არ ჩავძირულვარ თვითკმაყოფილებაში. როცა ვივალდის ან იაპონურ მუსიკას ვუსმენ ან დილის სამ საათზე სპაგეტის ვაკეთებ, თუკი მისთვის საჭირო სოუსი არ მაქვს, პოპულარობა არაფერში მშველის. თან არც ნარცისიზმის ნიჭი მაქვს, სხვაგვარად, რომ ვთქვათ, სარკე ჩემი საუკეთესო მეგობარი არ არის. (იცინის)

წყარო: http://photographyinterviews.blogspot.com/2009/04/saul-leiter-quiet-iconoclast-saul.html



 



 




                                                                                                                












                                

No comments:

Post a Comment