Sunday, December 25, 2011

Interview with Christer Strömholm by Gunilla Knape

            ინტერვიუ ქრისტერ სტრომჰოლმთან





თქვენ სამხედრო ოჯახში გაიზარდეთ, მამათქვენი ოფიცერი იყო.  როგორი გავლენა 
მოახდინა ამან თქვენზე?

თავიდან სამხედრო ცხოვრება ძალიან ბუნებრივი მეჩვენებოდა. საკუთარ თავზე ზრუნვა თავად უნდა შეგძლებოდა. მოგვიანებით, სხვადასხვა ვითარებების გამო, ჩემი მშობლები განქორწინდნენ და მე ორი მამის და ორი დედის შვილი გავხდი და ვცდილობდი ამით ყველანაირად მესარგებლა. მარტოსული ბავშვი ვიყავი, ადრეულ ასაკშივე ვიცოდი რა მინდოდა და შეჩვეული ვიყავი დამოუკიდებლობას.

თქვენ გაცვლით პროგრამაშიც მიიღეთ მონაწილეობა, როგორც სტუდენტმა, 30-იანი წლების შუა პერიოდში, არა?

კი, მე ბერლინის სამხრეთით ვიყავი. მგონი 17 წლის ვიყავი. ზაფხული იყო. გერმანიაში უნდა შემესწავლა ცხენით ჯირითი, ჩოგბურთის თამაში და ბრიჯი. ეს საშუალებას მომცემდა საზოგადაობრივი ცხოვრების ნაწილი გავმხდარიყავი, რაც ძალიან მნიშვნელოვანი იყო.

მხატვრობით როდიდან დაინტერესდით?

ძალიან ადრე. როცა ვფიქრობდი, რა უნდა მეკეთებინა ცხოვრებაში, ფაქტიურად პროფესიების დიდი არჩევანი არც მქონია,  ყველაზე ბუნებრივი ჩემთვის ხატვა და ფოტოების გადაღება იყო.

რატომ აირჩიეთ დრეზდენის და არა სტოკჰოლმის სამხატვრო სკოლა?

იმ დროს ჩემი ოჯახი ძალიან მდიდარი იყო და ბუნებრივია, ჩემი  საზღვარგარეთ გაშვება გადაწყდა. თუმცა ეს ჩემ მშობლებს უფრო უნდოდათ. ფიქრობდნენ, ამ გზით, გერმანულსაც ვისწავლიდი.

რატომ წამოხვედით დრეზდენიდან პარიზში?

გერმანიაში ბედნიერი არ ვიყავი. მე და ჩემს მასწავლებელს, უნივერსიტეტის პროფესორს, განსხავვებული აზრები გვქონდა. თავიდან, ამას დიდ ყურადღებას არ ვაქცევდი, მაგრამ საბოლოოდ,  ეს არც თუ უმნიშვნელო აღმოჩნდა და  მთხოვეს სკოლა დამეტოვებინა. წავედი პარიზში და ვხატავდი.  გამოფენამდე კი,   1973  წელს მივედი.

რატომ გადაწყვიტეთ პარიზის დატოვება მცირე დროში?

მე ავირჩიე მხატვრობის შესწავლა, რაც სამხატვრო მუზეუმების დათვალერებას გულისხმობდა, ფლორენცია კი,  ის ადგილი იყო, სადაც მხატვრობა იყო. იქ მხატვრებს მათ ნამუშევრებზე დაკვირვებით ვსწავლობდი. ბევრი რამ შევითვისე ამ გზით. ფლორენციიდან წავედი რომში, ნიცაში და მარსელში. შემდეგ დავბრუნდი შვედეთში.

და დარჩით შვედეთში?

არა, 1938 წელს, მარსელის შემოგარენში, L'Estaque-ში აღმოვჩნდი, სადაც ვცხოვრობდი დანიურ ოჯახთან ერთად, რომელთაც ციხე-სიმაგრე ქონდათ. ეს ჩემი შტაბი გახდა სამხრეთ ევროპაში მე იქ ვიყავი მეორე მსოფლიო ომამდე ორი წლით ადრე და ომის დამთავრებიდან სამი წლის შემდეგ. ამ ოჯახიდან მივიღე დავალება ესპანეთში წავსულიყავი - მათი სიმპათია რესპუბლიკელები იყვნენ. მე შვედი ვიყავი, მქონდა მართვის მოწმობა და ვიცოდი მანქანის მართვა.

რას გულისხმობდა თქვენი დავალება?

მე ჩავედი ესპანეთში, რომ მიმეღო დოკუმენტები, რომელთა გამოგზავნაც ჩვეულებრივი ფოსტით არ შეიძლებოდა და გასამჟღავნებელი ფირი. ეს ამანათი ფრანგული ფოსტით უნდა გაგზავნილიყო დანიაში და მე უნდა  გადამეკვეთა ანდორა მანქანით, შეძლებისდაგვარად ესპანურად უნდა მელაპარაკა. ფაქტიურად ბევრი არაფერი, მაგრამ ჩემთვის ეს მნიშვნელოვანი აღმოჩნდა - ბევრი ისეთი რამ აღმოვაჩინე, რაც მანამდე არ ვიცოდი. ომი, რომელზეც მხოლოდ წიგნებში ვკითხულობდი, ისე ახლოს იყო, რომ მისი ხმა მესმოდა, თუმცა ვერ ვხედავდი. მაგრამ ვხედავდი ადამიანებს, რომლებიც ბრუნდებოდნენ. ასეთი იყო ომი, ძალიან არარომანტიკული. ყველაფერი სიგიჟეს მოეცვა. ეს განდესას( Gandesa) ბრძოლის დროს იყო - კავალერიის თავდასხმა მიმდინარეობდა, ტანკები ცხენების წინააღმდეგ, როგორც პოლონეთში მოგვიანებით. ჩემთვის ეს მნიშვნელოვანი მომენტი იყო. მე უკვე მქონდა ანტი  ნაცისტური განწყობა წინა წლებიდან გამომდინარე და  შევიძინე ანტი კომუნისტურიც, როცა ვნახე ანარქისტებსა და კომუნისტებს შორის მტრობა. ბევრი რამ ვიცოდი ესპანეთის სამოქალაქო ომზე, მაგრამ არაფერი სხვა რამეებზე. ძირითადად ამის გამო მივიღე ეგრეთ წოდებულ ფინური ზამთრის ომში მონაწილეობა 39-40 წლებში.

რას აკეთებდით ესპანეთში მოგზაურობის შემდეგ?

მე დავბრუნდი ციხე-სიმაგრეში და მოგვიანებით მხატვარ, დიკ ბეერთან წავედი არლში. შემდეგ სამხედრო სამსახური მოვიხადე შვედეთში და რამდენიმე წელში ზამთრის ომიც დაიწყო ფინეთში.

რატომ წახვედით ზამთრის ომში?

ვფიქრობ, ეს ბუნებრივი რეაქცია იყო. მამაჩემი ფინეთში ლაპლანდიის პოლკის ოფიცერი იყო, ამიტომ ჩემი იქ ყოფნა მიზეზ შედეგობრივი იყო. მე ფრონტზე ზამთრის სამი თვე დავყავი და ბრძოლაშიც მივიღე მონაწილეობა სალაში.

ამან გავლენა მოახდინა თქვენ ცხოვრებაზე?

არა მგონია. სანამ ომი მიმდინარეობს, შეუძლებელია შეჩერდე და დაფიქრდე რამეზე. არაფერი ხდება, თუ რამ უნდა მოხდეს, ეს უკვე შემდეგ. როცა ფინეთში მსახურს მოვრჩით, წავედით სახლებში ორი-სამი დღით, სანამ გერმანია დაიპყრობდა ნორვეგიას და დანიას და შემდეგ განვაგრძეთ ჩვენი საქმიანობა იგივე ჯგუფში, როგორც მოხალისეებმა. ასე გაგრძელდა 45-46 წლამდე. ჩვენ ვიცოდით, როგორ უნდა მივეღეთ ნორვეგიის ჯარში, რადგან ჯარისკაცები ვიყავით ადვილი  იყო საზღვრის გადაკვეთა.

ნორვეგიაშიც ისეთივე დრამატული ვითარება იყო, როგორც ფინეთში?

არა, ესგაცილებით უფრო დრამატული იყო, რადგან ჩვენ ვიყავით საკუთარი თავის მეთაურები, ჩვენ გვქონდა მოქმედების თავისუფლება და ჩვენი პირველი სიგიჟე იყო მცდელობა, კონტროლი აგვეღო ტრონდ ჰეიმზე, რაც არ გამოვიდა. ჩვენ გამუდმებით ვებრძოდით გერმანელებს, სიმშვიდე უნდა შეგვენარჩუნებინა. გერმანელები, როგორც ჯარისკაცები ძალიან განსხვავებულები იყვნენ. რუსები მასა იყო, გერმანელები კი, ცალკეული პიროვნებები, რომელთაც ძალიან ბევრი რამ იცოდნენ. ისინი, უბრალოდ, უფრო ჭკვიანები იყვნენ, ვიდრე ჩვენ. ჩვენ ყოველ წუთს უკან ვიხევდით, გერმანელები კი, უფრო გამოცდილები იყვნენ, ომი კი, ის ის იყო იწყებოდა. მოგვიანებით გადავკვეთეთ საზღვრები და მივიღეთ სხვა და სხვა დავალებები ნორვეგიელებისაგან.

თქვენ ნორვეგიაში 1945 წლამდე დარჩით, არა? ამის შემდეგ ომი თქვენთვისაც დასრულდა?

არა, მე ინგლისელებთან ვმსახურობდი სტოკჰოლმში, ნორვეგიის მხარეს. არაფერი ხდებოდა განსაკუთრებული.

ომის შემდეგ რას აკეთებდით?

გავაგრძელე სწავლა სამხატვრო სკოლაში, ჯერ სტოკჰოლმში, შემდეგ პარიზში. რამდენიმე წლის შემდეგ, 50-იან წლებში, ჩავაბარე Académie des Beaux Arts-ში. არ მეგონა თუ შევძლებდი, მაგრამ რადგან პარიზში დიდხანს ვცხოვრობდი, მომცეს უფლება უნივერსიტეტში ჩამებარებინა. ყველა ომის მონაწილეს ქონდა უფლება არმიიდან წამოსვლის შემდეგ 2-3 წელი ესწავლა. ვცხოვრობდი სასტუმროში და ვეწეოდი ჩვეულებრივ პარიზულ ცხოვრებას - ვიჯექი ბარებში, ვჭამდი რესტორნებში... დრო და დრო ჩავდიოდი შვედეთში და ზაფხულობით ვმოგზურობდი ესპანეთში, ჩრდილოეთ აფრიკასა და იტალიაში  საკმაოდ ხშირად.

როდიდან დაიწყეთ საკუთარი თავის ფოტოგრაფად მიჩნევა?

მიჭირს გავიხსენო, როდიდან დაიწყო ეს. მაშინ ხომ არა, როცა აპარატი ვიყიდე? გადაჭრით ვერ ვიტყვი როდის.

თქვენ პარიზში სწავლის პერიოდში ფოტოებს იღებდით და ხატავდით კიდეც, არა?

დიახ და საკმაოდ დიდი დრო დამჭირდა, რომ შემექმნა აზრი თუ რას მივაღწიე.

გააქვთ ისეთი ნახატები, რომლებითაც კმაყოფილი ხართ, თუ ასეა, როდის დახატეთ ისინი?

კი, ზოგი 30-იან წლებშია შექმნილი, ზოგიც 50-იანში. ისინი, რომლებიც სამზარეულოშია, პარიზშია დახატული. ეს ნახატები დღესაც საინტერესოა. ისინი 50-იან წლებში შეიქმნა, მაგრამ დღესაც თანამედროვეა.

რატომ აირჩიეთ ფოტოგრაფია?

უბრალოდ იმიტომ  რომ, ამ გზით შემეძლო ფული მეშოვნა. როცა კისერზე ჩამოკიდებული აპარატით მხედავდნენ, ყველა ხვდებოდა, რომ ფოტოგრაფი ვიყავი. მივხვდი, რომ ჟურნალისტებთან ყოფნაც შანსებს მმატებდა, რადგან მათ ფოტოები ჭირდებოდათ. მეც ვიღებდი სურათებს და თანხასაც იქვე მიხდიდნენ.

ეს ერთადერთი რამ იყო, რასაც თქვენ, როგორც ფოტოგრაფი აკეთებდით - სურათების გადაღება ჟურნალ - გაზეთებისთვის?  არ გქონიათ სერიოზული კომერციული შემოთავაზებები?


არა, არანაირი.

ამ პერიოდში, თქვენ ბევრ მხატვარს გადაუღეთ პორტრეტები. მანამდეც იცნობდით მათ თუ სამუშაომ გაგაცნოთ?

ორივენაირად ხდებოდა. მე ხშირად მქონდა პირადი ცონდა ამა თუ იმ მხატვრის და მისი შემოქმედების შესახებ და ამის გამო მე უფრო მეტის გაკეთება შემეძლო, ვიდრე ჩვეულებრივ ჟურნალისტს. მე მათ ვხვდებოდი არტ კაფეებსა და ბარებში. რაღაც პერიოდის შემდეგ ერთმანეთს ვცნობდით და ვესალმებოდით. ეს მეგობრობის განსაკუთრებული ფორმაა. ეს ნიშნავს, რომ თქვენ ქუჩაში ერთმანეთს თავს დაუკრავთ, სულ ესაა, მაგრამ ეს მაინც ნიშნავს რაღაცას, ყველას ხომ არ ესალმებით. მოგვიანებით მივხვდი, რომ მქონდა ნიჭი მათ სულებში ჩამეხედა, რადგან მათ ხელოვნებას ვიცნობდი.

ამ მხატვართაგან, რომელიმემ მოახდინა თქვენზე გავლენა?

კი, მარსელ დიუშანმა და მან რეიმ უმეტესად. რა თქმა უნდა, შემდეგ ლე კორბიუზიემ და მისმა აზროვნებამ.

თქვენ აღნიშნეთ, რომ ანტონიო საურამ მნიშვნელოვანი    გავლენა მოახდინა თქვენზე. რაიმე განსაკუთრებული ხომ არ გაქვსთ მხედველობაში?

არა, განსაკუთრებული არაფერი, მაგრამ მისი ცხოვრების სტილმა, ქცევის მანერამ და ფოტოგრაფიის მისეულმა გაგებამ დიდი გავლენა მოახდინა ჩემზე. ანტონიო მაღალი წრის წარმომადგენელი იყო. მისი ძმა კინოზე მუშაობდა და ესპანეთის ერთ-ერთი სახეა მსოფლიოში. ანტონიოს სოციალისტური აზროვნება ქონდა, რაც მისთვის ძალიან მნიშვნელოვანი იყო და უცნაურიც.

როდის დაუკავშირდით მოძრაობა „ფოტოფორმას“ (the Fotoform) გერმანიაში?

ეს 1948 წელს მოხდა პარიზში და შემდეგ გერმანიაში. მე გამოფენა მქონდა პარიზში და მოვლენათა განვითარების გამო დოქტორი ოტო შტაინერტიც იქ აღმოჩნდა. იმ დროისთვის ის, ცოტას ფრანგულად ლაპარაკობდა და ჩვენ ერთმანეთს დავუკავშირდით. მე მიმიღეს და მოგვიანებით “ფოტოფორმას“ წევრიც გავხდი, რომელიც მაშინ 7-8 გერმანელისაგან და რამდენიმე უცხოელისგან შედგებოდა. „ფოტოფორმა“ გარდამავალი პერიოდი იყო ჩემთვის და ეს 4-5 წელი გაგრძელდა, რადგან მე ჩემი საკუთარი ხედვა მქონდა და მათი სურათები ჩემთვის უკვე გავლილი ეტაპი იყო. მათთვის ფოტოგრაფია იყო არსებითი, მე კი, განსხვავებული საფუძველი მქონდა.

ამან თქვენზე, როგორც ფოტოგრაფზე, გავლენა მოახდინა?

კი, ეს ძალიან მნიშვნელოვანი აღმოჩნდა ჩემთვის, რადგან ფოტოების გადაღების ჩემი სტილი მიღებული გახდა. მე ხელოვნების სამყაროში სახალხოდ გამოვჩნდი და ეს ბევრს ნიშნავდა. დოქტორ ოტო შტაინერტთან ერთად გამოფენის მოწყობა ნიშნავდა, რომ ჩემი ფოტოები გაზეთებში გამოჩნდებოდა, არა როგორც სურათები, არამედ, როგორც ხელოვნება. ერთხელ ამერიკელმა ფოტოგრაფმა , ლუი სტეტნერმა თქვა, რომ მეორადი და იაფფასიანი ნივთების ბაზრობაზე ყიდულობდა საბეჭდ ქაღალდებს ფოტოებისთვის. მეც ვიყიდე ის ქაღალდები და ჩემი შავ-თეთრი ფოტოები ზუსტად ისეთი გამოვიდა, როგორიც მინდოდა. შემდეგ ეს ჩემ მანერად ვაქციე და ვუწოდე ქრისტერ ქრისთიანის  შავ-თეთრი სურათები. სხვებმა ჩემგან გადაიღეს ეს მეთოდი.

რატომ იყენებდით ხელმოწერა ქრისტერ ქრისთიანს იმ პერიოდში?

იმიტომ რომ, უჭირდათ დაემახსოვრებინათ - სტრომჰოლმი.  სამშობლოში დაბრუნებამდე ამ სახელს ვიყენებდი და ჩემი „ფოტოფორმას“ სურათებიც  ქრისტერ ქრისთიანის სახელით არის ხელმოწერილი.

ბევრი თქვენი   ფოტო იურას მთებშია გადაღებული, როგორ მოხვდით იქ?

შემოდგომა იყო. მე შვედურ-ესპანური სასწრაფო დახმარების მძღოლი ვიყავი იმ პერიოდში, 1949 წელს. მთხოვეს მენახა ტუბერკულიოზის კლინიკები და კოტეჯის ჰოსპიტალები, რომლების ესპანელი ლტოლვილებისთვის იყო პერპიგნანში( Perpignan) და აღმოსავლეთ საფრანგეთში. მე 10-10 ბავშვი უნდა გადამეყვანა სასწრაფო დახმარების მანქანით იურას მთების გავლით. არავის გავუფრთხილებივარ, რომ ბავშვებისათვის სადმე მოსაშარდათ შემეჩერებინა. მეორე ჯერზე ვიკითხე სად შეიძლებოდა გაჩერება. აღმოჩნდა, რომ მთებში იყო უზარმაზარი ფარდული, სადაც კეთილმა ხალხმა „ჩემს“ ბავშვებს ღამე გაათევინა, აჭამა და ფისიც აქნევინა. ბავშვების ფოტოებიც ამ დროს გადავიღე.



თქვენ ტანჯერშიც ( Tangier )გაქვთ გადაღებული ფოტოები, რას აკეთებდით იქ?

იქ 1952 წელს ვიყავი. პატარა ბიჭი ხეივანში მაშინ გადავიღე.იქ ცნობისმოყვარეობის დასაკმაყოფილებლად წავედი და გარდა ამისა, ერთი ჩემი მეგობარი   მზარეულად მუშაობდა ნავზე. ტანჯერი იყო თავშესაფარი სადაც მე ჩემი ბიზნესი მქონდა - სხვა რამეების გარდა, მე კონტრაბანდული გზით გადამქონდა ბინოკლები კანარის კუნძულებზე. მე ვაგრძელებდი ჩემ გიჟურ ცხოვრებას და ნავზე მზარეულად დავიწყე მუშაობა, რადგან ვიცოდი პულიმიოტიდან სროლა.

გვიან 50-იან წლებში თქვენ დაბრუნდით ესპანეთში. რამე განსაკუთრებული ხომ არ მომხდარა, რამაც დაბრუნება გაიძულათ?

ვფიქრობ, ნაწილობრივ ეს მოვლენათა განვითარების შედეგი იყო, თუმცა ჩემი პირადი დაინტერესებაც იყო, რადგან ესპანური ცხოვრების სტილი ძალიან საინტერესო იყო ჩემთვის. მე დავბრუნდი, როგორც ტურისტული გიდი. მე ვუძღვებოდი ექსკურსიებს შვედეთიდან ჩრდილოეთ ესპანეთამდე - ბარსელონა, მადრიდი, ვალენსია. მე კარგი ზოგადი განათლება მქონდა, კარგად ვიცოდი ხელოვნება, ასე რომ, ტურისტებისთვის კარგი გიდი ვიყავი.

როგორ შეიძინეთ მთელი ეს ცოდნა?

ვფიქრობ, ბევრი კითხვით. მე ადრეულ ასაკშივე ვიყავი დაინტერესებული ხელოვნებით და  ჩემით ვსწავლობდი ხელოვნების ისტორიას. ძალიან მომწონდა და დღესაც მიყვარს გოია. ასევე ძალიან მაინტერესებდა რელიგიის ისტორია და ამიტომ მოხდა ჩემი ყურადღების ფოკუსირება ესპანეთზე.

რამდენი წელი იმუშავეთ ტურისტულ გიდად?

დაახლოებით ხუთი წელი, შემდეგ სტოკჰოლმში ზამთრის თვეების განმავლობაში და  ბოლოს პალმაშიც დავყავი ორი წელი, სულ 19 ავტობუსით მოგზაურობა. ის არ არის ძალიან შორს და ზაფხულობით მე ხშირად დავდიოდი Cadaquès-ში, ეს ძალიან ლამაზი პატარა სოფელია იქვე, როგორც კი, საზღვარს გადაკვეთთ და ჩვენ იქ საბანაოდ დავდიოდით. ლასე სოდერბერგი და მე დრო და დრო მადრიდში ვცხოვრობდით და  ექსკურსიებს ვაწყობდით, მაგრამ არა სასაზღვრო ტერიტორიებზე - ანდალუზიასა და კორდობაში. ჩვენ ვმოგზაურობდით დონ კიხოტის ნაკვალევზე. ლასემ წამიყვანა ციხე-სიმაგრეებში, სადაც მეფეები ცხოვრობდნენ 16-ე საუკუნეში. ბოლოს კი, El Escorial-ში, იქვე მადრიდის შემოგარენში. ეს მოგზაურობა ჩვენი  გიდის გამო დამამახსოვრდა, რომელიც ძვალი და ტყავი იყო სიგამხდრით და  ინდენად ბევრი რამ იცოდა, შეგეძლო დამჯდარიყავი და საუკუნეები გესმინა მისთვის.

სოდერბერგთან ბევრი იმუშავეთ?


საკმაოდ ბევრი რამ გავაკეთეთ ჟურნალებისთვის. ის წერდა და ფოტოებს იღებდა. ის მწერალია და შვედეთის საელჩოში კულტურის ისტორიკოსადაც მუშაობს დრო და დრო.

საერთო ჯამში, თქვენ შემოქმედებაში, ესპანეთის ფოტოები რამდენად მნიშვნელოვნად მიგაჩნიათ?

ვთვლი, რომ ძალიან მნიშვნელოვანია, რადგან ვგრძნობდი, რომ ვაკონტროლებდი ფოტოგრაფიას, ვმართავდი თითოეულ სურათს. ეს არის არა თემატური ფოტოების დასაწყისი.

თქვენ კონცენტრირებული იყავით სხვადა სხვა სპეციფიკურ თემებზე გარკვეული პერიოდების მანძილზე. ალბათ ყველაზე მნიშვნელოვანი პროექტი , პარიზში, Place Blanche-ში მცხოვრები ტრანსვესტიტების ცხოვრების დოკუმენტირება იყო ა, რომელიც თქვენ  50-იან წლებში დაიწყეთ და რომელმაც 10 წელი გასტანა. გვიამბეთ მეტი ამ პროექტის შესახებ.

პირველად , Place Blanche-ში 1947 წელს მივედი და ის ჩემთვის ძალიან მნიშვნელოვანი გახდა. „ტრანსსექსუალები“('the transsexuals') ჩემი ფოტოგრაფიული საქმიანობის არსებითი ნაწილია.  მე მათ ცხოვრებაზეც შემექმნდა აზრი. თავიდან ძნელი იყო გამეგო მათი ცხოვრება, რატომ, როგორ. და ეს შეხედულებები შენ ცხოვრებასაც ეხება. ამიტომ ძლიან მნიშვნელოვანი იყო მათთვის ფოტოების გადაღება. ეს იყო ძალიან რთული და ძალიან საინტერესო.

ასე რატომ დაინტერესდით ტრანსსექსუალებით?

იმიტომ რომ, არ მესმოდა საკუთარი თავის. მათზე არც მიფიქრია, სანამ არ შევხვდი. ჩვენ შემთხვევით შევხვდით და მე ძალიან მალე მივხვდი, რომ როგორც კი საკუთარ თავს დაუსვამ შეკითხვას, რატომ არის მათი ცხოვრება ისეთი, როგორიც არის, შეუძლებელია არ გადაუღო მათ.

თქვენი მოტივები ძალიან ფართო სპექტრს მოიცავს. როგორ მოხდა ეს?

50 წელია სურათებს ვიღებ და ზუსტად რას გავაკეთებ, როცა აპარატს ავიღებ ხელში, დღესაც არ ვიცი. ვიცი, თუ დავჯდები და ამაზე დავფიქრდები, მაგრამ მე მხოლოდ ერთ სურათს არ ვეძებ, არამედ ბევრს. შედეგად, მე ხშირად ვღებულობ ისეთ ფოტოებს, რომლებიც ზედაპირზე არ ჩანს.

თქვენ ხშირად საუბრობთ ფოტოებზე, რომლებიც ზედაპირის ქვეშ იმალებიან.

სურათი არ არის აშკარა. დანახვის და გადაღების გზა თანდათანობით ჩნდება. ერთ დღეს მე აღმოვაჩინე რაღაც, რაც არაფერს ნიშნავდა და ეს იყო მნიშვნელოვანი საფეხური. როცა აპარატს იღებ ხელში, აკვირდები სიტუაციას, პეიზაჟს და აჭერ ღილაკს. ბევრი რამ არის , რასაც იმ მომენტში ხედავ, მაგრამ უფრო მეტია, რასაც კამერა აფიქსირებს, მაგრამ შენი ტვინი ვერა. როცა ფოტოს ვიღებ, ამას მოყვება გაგრძელება - ბეჭდვა, რაც ძალიან მნიშვნელოვანია.  დაკრუმში ისეთი ვინმე მჭირდება ვინც მიცნობს, ვინც ჩემთან ერთად ცხოვრობს. ჩემი დაკვირვებით, ბეჭდვის შესწავლას ოთხ კვირაზე მეტი არ ჭირდება. ან მაშინვე ხვდებიან ყველაფერს ან ვერასოდეს გაიგებენ. ბევრი ნიჭიერი მბეჭდავი და ასისტენტი მყოლია ცხოვრების მანძილზე.

თქვენ თქვით, რომ ფოტოგრაფს „მარტოსული ცხოვრება“ აქვს. დღესდღეობით  ბევრი ახლაგაზრდა ასისტენტი გყავთ. 60-იანი წლების დასაწყისაში თქვენ და ტორ-ივან ოდალფმა დაარსეთ ფოტოგრაფიული სკოლა სტოკჰოლმში და აღზარდეთ ბევრი დღეს კარგად ცნობილი სკანდინავიელი ფოტოგრაფი და ოპერატორი.  თქვენ რა  მიიღეთ მათგან?

სტუდენტები ჩემ სურათებს თავისებურად აღიქვამდნენ და ეს მაძლიერებდა მე. ამას კარგი ეფექტი ქონდა. ვფიქრობ, მათ მიაჩნდათ, რომ მე კარგი ვიყავი და ისინი ისეთ რაღაცეებს ხედავდნენ, რასაც მე ვერ ვამჩნევდი, ამიტომ ეს მნიშვნელოვანი იყო. არ დაგავიწყდეთ, რომ ჩევნ 1200 სტუდენტი გვყავდა და 24 საათის მანძილზე ნებისმიერ დროს გვირეკავდნენ, ჩვენ ხომ, ფაქტიურად არ გვეძინა.სტუდენტებთან კონტაქტი ძირითადად, მე  და ტორ-ივანის მხრებზე იყო და მე პირადად ვზრუნავდი მათზე.  ეს ძალიან მნიშვნელოვანია.

როგორი დამოკიდებულება გაქვთ თქვენი მოტივების მიმართ?

ხანდახან უბრალოდ ვიღებ აპარატს, რომ ვნახო რა გამოვა. ძალიან ჩუმად ვიღებ, რომ ვერავინ შეამჩნიოს. მე არ ვაკეთებ ხმამაღალ განცხადებას: „მე ფოტოგრაფი ვარ, აქეთ მოიხედეთ.“ ეს მხოლოდ  რაღაც ეპიზოდის დაფიქსირებაა.

თქვენი ადამიანებით დაინტერესება როგორ შეესაბამება ასეთ განცხადებას?


ადამიანები უნდა გაინტერესებდეს, ასეთი ფოტოები, რომ გადაიღო. მე მინდა კარგი ურთიერთობა მქონდესპიროვნებებთან და ამიტომ უნდა გამოვხატო მათდამი პატივისცემა. პატივისცემა ძალიან მნიშვნელოვანია. გესმით ალბათ, რომ დამოკიდებულებები იცვლება. „არა“ შაბათ საღამოს აუცილებელი არ არის „არა“ იყოს კვირა საღამოსაც.ეს ყველაფერი თვალით კონტაქტია. უნდა ნახო ადამიანი, რომელსაც კითხვებს უსვამ, გაღიზიანდება თუ არა. ეს ყველამ უნდა გაითვალისწინოს. Place Blanche-ში მე შევეცადე მათ სამყაროში შემეღწია და ვფიქრობ, ეს წარმატებულად შევძელი.

რა გინდათ გადმოსცეთ თქვენი ფოტოებით?

მე ვქმნი გამოსახულებებს. ისინი არ არის ყოველთვის ფოტოგრაფიული სურათები. ჩემთვის მნიშვნელოვანია, რას ამბობს სურათი. მნიშვნელობა სურათის შთაბეჭდილებას აქვს და ის უფრო მნიშვნელოვანია, ვიდრე სიმართლე - ეს ფოტოგრაფიული სიმართლეა. რთულია ავხსნა, რა მინდა ვთქვა ჩემი სურათებით და ახლა ვცდილობ ეს ჩემი ორი წიგნის საშუალებით გავაკეთო. ერთი პარიზზეა, მეორე რეტროსპექტივაა - 'The Testament'.



თქვენი ბოლო ფოტოებიდან, რომლები მიგაჩნიათ ყველაზე მნიშვნელოვნად?

სურათები, რომლებიც Fox-Amphoux-ში გადავიღე და გოლგოთას სერია.  აქედან პირველი სურათი 1949 წელს გადავიღე და შემდეგი 1970 წელს, მაგრამ მათი უმრავლესობა 80-90-იან წლებს ეკუთვნის.  მე ვიპოვე შეხების წერტილი ისტორიასა და ფოტოებს შორის და შევძელი საგნები დაქვები სახეებად მექცია. სერია შედგება 12 მოციქულისა და 6 სხვა გამოჩენილი მოღვაწისაგან (მოსე, იოანე ნათლისმცემელი და ა.შ.)

არის განსხვავება, როცა დაიწყეთ, 40იან წლებში და დღევანდელს შორის?

დიახ, უდიდესი განსხვავებაა. მაშინ შეპყრობილი ვიყავი აპარატით და აპარატის სიმართლე არის სურათი. დღეს ეს ასე აღარ არის. ახლა მე ვიყენებ სურათს, როგორც რაღაცას, რაც სიმართლე უნდა გახდეს. შეხედეთ ძველ ფოტოებს. მე 40-იან წლებში ვიღებდი მათ და ისინი დღესაც კარგია, მაგრამ მე აღარ მივყვები იმავე გზას.. ისინი, რომ დღეს გადამეღო, სხვანაირები იქნებოდა, მათ რამდენიმე წამით გვიან გადავიღებდი. სიტუაცია იცვლება და ჩნდება შეკითხვა, რა უნდა ქნა. ალბათ, შენც უნდა შეიცვალო სიტუაციის მიხედვით. დღეს, რომ რამე ახსნა, ადამიანს შეკითხვებით უნდა ელაპარაკო, ეს კი, ფოტოგრაფიული საქმიანობის განსხვავებული საშუალებაა. ფოტოგრაფი კი არა, რეჟისორი ხარ. მომდევნო რამოდენიმე წამში იგრძნობ, რომ ეს აღარ მუშაობს, ეს ყველაფერი ფოტოგრაფიული ტექნიკის საკითხია - მხოლოდ ერთი შანსი გაქვს.ეს საინტერესო საკითხია, რადგან ადამიანის სხეული განსხვავებულად მუშაობს. როცა ნეგატივებს ნახავ აღმოაჩენ, რომ ისეთი ფოტოები გადაგიღია, რომლებიც არ განგიზრახავს, მოგვიანებით,  კი მათით აღტაცებულიც კი, შეიძლება იყო.  ორი ბიჭუნა  ხელჩანთით ამის თვალსაჩინო მაგალითია.



შეგიძლიათ ეს შემდგომაც განავითარო, თქვენ ხომ, ასეთი სხვადასხვა ტიპის ფოტოები გაქვთ?

კი, ამ კითხვის პასაუხად მე უამრვი ფოტრო მაქვს. იშვიათდ ვტოვებ სახლს აპარატის გარეშე. ეს ნიშნავს, რომ მე მზად ვარ უბრალოდ იქ ყოფნით, მზად ვარ, მივიღო რეალობა, რომელსაც ვხვდები. რეალობა კი, ის არის, რაც შენ თავს გადაგხდება და თუ გახსნილი ხარ, გარშემო იმდენი რამ ხდება... ფოტოგრაფიაში, ჩემი ინტერესების სფერო იმდენად  დიდია, რომ ჩემი შემოქმედება 30-40 კატეგორიად შეიძლება დაიყოს.. როცა ნეგატივებს ნახავთ , თქვენი რეაქცია იქნება: „ვაუ, ნუთუ, მან ეს ფოტო ამის შემდეგ გადაიღო“. კარგი მაგალითია მკვდარი ძაღლი ტარაგონაში, რომელიც  ტარანსვესტიტებისა და ღამის კლუბიების სტრიპტიზის კადრებს შორის აღმოჩნდა. საქმე იმაშია, რომ იმ ღამით ბარსელონაში ვიყავი, რამდენიმე საათით ადრე კი, სამხრეთით, ტარაგონაში.


რას გულისხმობთ, როცა ამბობთ, რომ თქვენ ბევრი ინტერესები გაქვთ  სურათებისადმი?

იმას ვგულისხმობ, რომ მე გამუდმებით ვაგრძელებ სურათების ძებნას და  ისინი ძალიან ნელა მოდიან ჩემთან, ისე რომ, მე აშკარად მივხვდე, რომ ეს ის სურათია, რომელიც  მჭირდება. ეს შეიძლება იყოს ბავშვის სურათი, ან ფოტო რომელიც ამბობს იმას, რისი გადმოცემაც მინდოდა, რაც ჩემი გონების სიღრმეშია. ის სურათი ხდება ჩემთვის, სხვებმა კი, შეიძლება ვერც შეამჩნიონ.

რომელი ფოტოგრაფი არის თქვენი შთაგონება?

ძალიან ცოტო ფოტოგრაფით ვყოფილვარ დაინტერესებული. კარტიე-ბრესონი დიდ შთაბეჭდილებას ახდებს ჩემზე. მე თავად ფოტროგრაფია მაინტერესებს - შანსი გადაიღო და შექმნა შენი საკუთარი სურათები, როგორც ამას  ანრი კარტიე-ბრესონი აკეთებდა.

თქვენ ბრასაისაც იცნობდით, არა?

კი, ძალიან კარგად. ჩვენ კარგი ურთიერთობები გვქონდა და ვთვლი, რომ მისი მუშაობის სტილი ძალიან საინტერესო იყო. ის გეგმავდა სურათს და განათების ნათურებსაც კი, ცვლიდა. ეს იყო მუშაობის ძალიან ნელი გზა.

ის თქვენი სიურეალისტური ფოტოების შთაგონება იყო?

არა, ვერ ვიტყვი მასე. მე ადრეულ პერიოდში დავუკავშირდი სიურეალისტებს და ვიცნობდი რამოდენიმე მათგანს და ასევე კარტიე-ბრესონს ძალიან კარგად. მე მათ შეხვედრებსაც დავსწრებივარ, მაგრამ არა მნიშვნელოვან სიურეალისტურ შეხვედრებს.

როგორ აღიქვამთ ფოტოგრაფიას, რომელიც დღეს თქვენს გარშემოა?

ფოტოგრაფების უმეტესობა ზედმეტად არის დაინტერესებული ფულით. საინტერესოა, რომ მხოლოდ ცოტაოდენმა იცის აპარატის შესაძლებლობების შესახებ. ფოტოგრაფები მხატვართა ოჯახს მიეკუთვნებიან, მაგრამ უმრავლესობა მხოლოდ ფოტოგრაფიულ სურათებს იღებს.

თქვენ უფრო მთანამედროვე მხატვრობით ხართ დაინტერესებული, ვიდრე დღევანდელი ფოტოგრაფიით?

მხატვარი, რომელიც პირველად იყენებს აპარატს, უფრო საინტერესო სურათს იღებს, ვიდრე ფოტოგრაფები, რადგან მხატვრებს სხვა ხედვა აქვთ.

წყარო: http://www.stromholm.com/texter/text_knape.html






























 


















No comments:

Post a Comment